Rozwój emocjonalny, Rozwój społeczny

Agresja u dziecka: dlaczego maluch bije i gryzie?

agresja u dziecka

Nasze dziecko jest w ciągłym i dynamicznym rozwoju. Etap poznawania świata nigdy się dla niego nie kończy. Codziennie staje przed ogromną ilością wyzwań i ma do przyswojenia całą masę nowych informacji i umiejętności. Część tych wyzwań może być dla dziecka trudna do udźwignięcia, a niektóre nowe informacje mogą spotkać się z jego dezaprobatą (np. komunikat, że czegoś nie wolno mu robić). Wtedy maluch może zareagować agresją: biciem lub gryzieniem. Skąd u dziecka taka reakcja? Co powinien wtedy zrobić rodzic? Jak właściwie zareagować na agresję u dziecka?

Dlaczego dziecko bije i gryzie

Jednym z powodów pojawienia się agresji u dziecka jest odczuwanie przez niego emocji, których nie jest w stanie udźwignąć. Rozwijający się mózg dziecka może mieć problem z przetworzeniem zbyt silnego pobudzenia, dlatego szuka jakiegokolwiek sposobu, aby możliwie szybko rozładować za wysokie napięcie.

Agresywna reakcja może nastąpić także w odpowiedzi na tzw. przyjemne emocje. Ignacemu zdarza się gryźć właśnie w trakcie bardzo wesołej zabawy. Jest to wyraźny sygnał, że trzeba trochę zwolnić tempo i dać mu chwilę na odpoczynek.

Innym powodem przejawiania agresji u dziecka jest przeżywanie frustracji. Dziecko czegoś pragnie, ale nie może tego dostać. Nie zna jeszcze ograniczeń swoich i otoczenia, więc w trakcie ich poznawania może reagować agresją. Dlatego np. maluch może uderzyć mamę, jeśli zabroni mu popychania innego dziecka lub grzebania w śmietniku. Taki rodzaj agresji, który pojawia się w odpowiedzi na niemożność osiągnięcia celu to agresja instrumentalna.

Domowe wzorce

Inny rodzaj agresji to agresja wroga, która zaczyna się uwidaczniać mniej więcej w wieku przedszkolnym. Jest to agresja, której celem jest zadanie krzywdy drugiej osobie, np. z ramach zemsty, z zazdrości itd.

Bardzo dużą rolę w kształtowaniu tego rodzaju agresji odgrywają obserwowane przez dziecko wzorce. Dlatego tak ważne jest, aby rodzice potrafili komunikować się i rozwiązywać swoje konflikty bez użycia przemocy, także słownej. Nie musi dochodzić do szarpanin, aby dziecko odczuwało atmosferę złości. Jeśli rodzice moją problem z właściwą komunikacją, trudno się dziwić, że dziecko konflikty z rówieśnikami rozwiązuje w równie niekonstruktywny sposób.

Agresja rodzi agresję

O tej przyczynie agresji u dziecka tylko wspomnę, bo wydaje mi się zupełnie oczywista. Dziecko, wobec którego ktoś zachowuje się agresywnie, również będzie agresywne w kontaktach z rodzicami, rówieśnikami i ogólnie otoczeniem. Przemoc w bardzo prostej linii przyczynowo skutkowej rodzi przemoc. Jeśli dopuszczasz się szarpania, popychania, bicia czy też poniżania, obrażania, zawstydzania wobec swojego dziecka, uczysz je agresji i przemocy werbalnej i niewerbalnej.

Agresja u dziecka może też być wypadkową więcej niż jednej przyczyny. Mój syn reaguje agresywnie gdy przeżywa frustrację, ale najczęściej wtedy kiedy jest też zmęczony. Obniżone przez zmęczenie możliwości przetwarzania stymulacji sprawiają, że jest bardziej skłonny do uderzenia mnie niż w bardzo podobnej sytuacji, kiedy jest wypoczęty.

Jak właściwie zareagować na agresję?

Niezależnie od przyczyny, agresji u dziecka nie można akceptować czy też ignorować. Należy jednak oddzielić agresywną reakcję od przykrych emocji, które ją wywołały. Musimy zatem okazać dziecku wyraźną akceptację dla odczuwanych przez nie emocji, ale jednocześnie wskazać, że ten sposób ich wyrażania lub rozładowywania nie jest właściwy.

Młodszym dzieciom (1-3 lat) trzeba uświadomić konsekwencje bicia lub gryzienia. Nie brnijmy jednak w próby rozmowy o agresji i przemocy z dwóch powodów. Po pierwsze, istnieje spore ryzyko, że nasze dziecko nie zrozumie, co chcemy mu przekazać. Po drugie, tak małe dziecko nie ma możliwości skupienia uwagi na rozmowie tak długo, abyśmy mogli dokonać takiego tłumaczenia. Lepszy będzie zatem krótki o konkretny komunikat. Ja mówię po prostu:

Nie chcę, żebyś mnie bił. To boli.

Podobnie w sytuacji zbyt dużej ekscytacji w trakcie zabawy.

Nie zgadzam się żebyś mnie gryzł, bo to boli. Musimy przerwać na chwilę zabawę.

Dziecko może protestować lub nie słuchać tego, co mówimy. Ważne jednak, abyśmy pokazali dziecku własne granice, których przekraczania nie tolerujemy.

Nie zgadzam się, żebyś mnie krzywdził

Pokazujemy wtedy dziecku, że jego postępowanie jest ograniczone przez poziom przyzwolenia innych osób oraz wyraźnie zaznaczamy, że przemoc nie jest dobrym sposobem reagowania w trudnych sytuacjach.

Z starszymi dziećmi (w wieku przedszkolnym i szkolnym) można przeprowadzić krótką rozmowę o tym, co się wydarzyło, a także zaproponować inne formy rozładowania napięcia. Dozwolone jest właściwie wszystko, co nie prowadzi do krzywdy dziecka, innych osób oraz destrukcji otoczenia. Dziecko może zatem gryzmolić na kartce, skakać itd.

Pomocne w zrozumieniu przez dziecko naszych komunikatów może być wszystko, co nadaje używanym przez nas abstrakcyjnym pojęciom realności. Dziecku łatwiej będzie zrozumieć pojęcie bólu i krzywdy, jeśli np. pokażemy mu ślad po ugryzieniu lub jeśli zobaczy, że uderzony przez niego kolega płacze.

Problem rodziców

Jeśli jednak spotykasz się z problemem agresji u dziecka, ale masz w tym temacie swoje za uszami to musisz mieć świadomość, że dziecko ma prawo Cię po prostu nie posłuchać. Osoba, która dopuszcza się agresywnych zachowań i jednocześnie mówi: Nie wolno zachowywać się agresywnie, jest po prostu niewiarygodna.

Dziecko dużo więcej nauki wynosi z tego, co robimy, niż z tego, co mówimy. Dlatego jeśli masz problem związany z agresją popracuj w pierwszej kolejności nad swoim zachowaniem, a następnie zajmij się agresywnym zachowaniem swojego dziecka.

Reaguj stanowczo, ale spokojnie

Agresja u dziecka jest zupełnie naturalnym elementem rozwoju. Nie możemy przecież wymagać, aby Maluch był w pełni i prawidłowo zaadaptowany i zsocjalizowany już od pierwszych dni życia. Rolą rodzica jest zatem wskazanie, które sposoby reagowania są akceptowalne, a które nie. Spokojna, ale konkretna reakcja rodzica sprawi prawdopodobnie, że agresja u dziecka wkrótce ustąpi.

Może się zdarzyć, że dziecko ledwo ograniczy agresywne reakcje przy jednym typie sytuacji, a przeniesie ten problem na inny rodzaj zdarzenia. Wtedy rodzic powinien od nowa powtarzać tą samą właściwą reakcję, aby uświadomić dziecku, że agresja wobec innych jest po prostu nieakceptowalna, w każdej sytuacji.

Jeśli jednak problem agresji długo nie ustępuje lub nasila się, mimo naszej właściwej reakcji, warto zastanowić się nad jego przyczyną. Być może jest inna niż wymienione przeze mnie, być może źródło takiego zachowania nie jest nam jeszcze znane i będzie ono wymagało innej reakcji lub skorzystania z pomocy specjalisty. Jeśli czujesz, że problem agresji u Twojego dziecka zaczyna Was przerastać, nie zwlekaj i poproś o pomoc specjalistę, np. pedagoga lub psychologa.

Zetknęłaś/zetknąłeś się z problemem agresji u dziecka? Opowiedz mi o tym w komentarzu. Wasze uwagi są dla mnie bardzo cenne!

Dziękuję za Twoje odwiedziny na mojej stronie! Chcesz być na bieżąco? Polub mój profil na Facebooku lub Instagramie i nie przegap żadnego wpisu!

8 Comments

    1. Martyna Filipiak Author

      Kinga, dziękuję za Twoją opinię. Takie słowa bardzo mnie motywują. Zapraszam częściej, może na któryś z artykułów nie będzie za późno ;).

      Reply
    1. Martyna Filipiak Author

      Bardzo możliwe, bo to prawidłowość rozwojowa. Objawia się u każdego dziecka, mniej lub bardziej intensywnie. Cieszę się, że tekst się podobał i dziękuję za Twój komentarz.

      Reply
  1. Aleksandra Załęska

    Świetne rady. Na szczęście u nas agresja ze strony dziecka nie występuje. Kilka razy syn mnie uderzył, ale był wtedy bardzo wzburzony. Po kilku komunikatach: nie bij mnie, to boli, więcej sytuacja się nie powtórzyła

    Reply
    1. Martyna Filipiak Author

      U nas agresja pojawia się od czasu do czasu, ale faktycznie, najlepiej działają jasne i czytelne komunikaty. Fajnie, że tak rozsądnie i trzeźwo zareagowałaś na tą sytuację. Dziękuję za komentarz! 🙂

      Reply
    1. Martyna Filipiak Author

      Piszę o tym, bo naprawdę zbyt wiele razy już słyszałam, że dziecko, które się złości, jest niegrzeczne itd. 🙁 Mam nadzieję, że choć trochę rozjaśniam temat rodzicom, którzy spotykają się z taką krzywdzącę opinią. Paulina, miło mi, że znowu do nas zajrzałaś i dziękuję za Twój komentarz!

      Reply

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Używam plików cookies, aby ulepszyć działanie strony. Klikając, wyrażasz na to zgodę. Więcej

Ustawienia plików cookies mają docelowo możliwie najbardziej usprawnić przeglądanie witryn internetowych. Brak wprowadzenia zmian w ustawieniach cookies lub naciśnięcie 'Zatwierdź' oznacza, że wyrażasz na to zgodę.

Zamknij